รักษาต่อมลูกหมากโต ปลอดภัยเสียเลือดน้อย

โรคต่อมลูกหมากโต หรือ BPH (Benign Prostate Hyperplasia) เป็นโรคที่พบได้ในเพศชายอายุ 50 ปีขึ้นไป และพบมากถึง 80% ในชายสูงวัยอายุ 80 ปีขึ้นไป สันนิษฐานว่าการเปลี่ยนแปลงของระดับฮอร์โมนเทสโทสเดอโรนที่เปลี่ยนไปเป็นไดไฮโดรเทสโทสเดอโรนในปริมาณที่มากขึ้น ทำให้เกิดการกระตุ้นให้จำนวนเซลล์ต่อมลูกหมากเพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้ขนาดต่อมลูกหมากโตขึ้นโดยปริยายและนำไปสู่ความผิดปกติในระบบการขับถ่ายปัสสาวะ แรกๆ ผู้ป่วยมักมีอาการปัสสาวะบ่อยโดยเฉพาะตอนกลางคืนกลั้นปัสสาวะไม่อยู่ หรือต้องเบ่งปัสสาวะจนกว่าจะออก บางรายปัสสาวะไม่พุ่ง สะดุดเป็นช่วงๆ มีปัสสาวะหยดเมื่อไกล้จะสุด ในขณะที่บางรายอาจไม่มีอาการเตือนใดๆ เลย แต่กลับมีอาการปัสสาวะไม่ออกเฉียบพลัน และมีอาการปวดปัสสาวะรุนแรงมากก็เป็นได้

การตรวจวินิจฉัยโรค

ใช้วิธีการซักประวัติเพื่อตรวจสอบอาการและหาสาเหตุในเบื้องต้นประกอบกับผลตรวจเลือด ตรวจปัสสาวะ รวมถึงตรวจวัดความแรงของสายปัสสาวะ และขนาดของต่อมลูกหมากที่เปลี่ยนแปลงไปโดยใช้เครื่องอัลตราซาวนด์เข้ามาช่วยในการวิเคราะห์ เพื่อเพิ่มความแม่นยำในทางปฏิบัติของการตรวจร่างกายนั้นสิ่งหนึ่งที่จำเป็นและถือว่าเป็นการตรวจขั้นพื้นฐานที่ประหยัดที่สุด คือการตรวจคลำต่อมลูกหมากผ่านทางท่อทวารหนัก ดีอาร์อี (Digital Recial Examination) เพื่อดูลักษณะผิดปกติและความปน่นของเนือต่อมลูกหมาก วัดขนาดคร่าวๆ ที่ประมาณเป็นมิลลิเมตร หรือน้ำหนักเป็นกรัม ลักษณะผิวเรียบหรือมีก้อนขรุขระ ความยืดหยุ่นหรือแข็งมาก ตลอดจนความรู้สึกเจ็บจากการถูกคลำผ่านท่อทวารหนัก

นวัตกรรมใหม่ในการรักษา

โดยปกติแพทย์จะรักษาด้วยการให้ยาแต่กรณีที่อาการรุนแรง หรือทานยาแล้วอาการไม่ดีขึ้น อาจต้องผ่าตัดเพื่อขูดต่อมลูกหมากออก การผ่าตัดที่นิยมใช้มี 2 แบบคือ การรักษาทางศัลยกรรมผ่านทางกล้องส่องกระเพาะปัสสาวะ และการผ่าตัดขูดต่อมลูกหมากโตผ่านกล้องส่องทางท่อปัสสาวะด้วยเครื่องตัดระบบไฟฟ้า เป็นการเข้าไปตัดเอาชิ้นเนื้อส่วนที่เกินออกมาจากต่อมลูกหมาก ซึ่งแพทย์นิยมใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการมากขึ้นหรือมีภาวะแทรกซ้อน หลังผ่าตัดผู้ป่วยจะมีอาการดีขึ้นภายใน 2-4 สัปดาห์

นอกจากนี้ยังมีการรักษาด้วยเทคนิคที่ชื่อว่า การผ่าตัดด้วยแสงเลเซอร์กรีนไลท์ PVP (Green Light PVP : Photo-selective Vaporization of Prostate) เป็นนวัตกรรมใหม่ในการผ่าตัดต่อมลูกหมากโต หลักการคือสอดท่อที่มีกล้องขนาดเล็กผ่านเข้าทางท่อปัสสาวะ เหมือนการผ่าตัดส่องกล้อง แต่เป็นจากใช้ที่ขูด เป็นแสงเลเซอร์ที่มีพลังงานสูงยิงไปในตำแหน่งที่มีภาวะอุดกั้นในต่อมลูกหมาก แสงเลเซอร์จะเข้าไปทำให้เนื้อเยื่อที่กีดขวางทางเดินปัสสาวะนั้นค่อยๆ ระเหิดหายไป ข้อดีของวิธีนี้คือ เสียเลือดน้อย ปลอดภัย ระยะพักฟื้นสั้น สามารถกลับไปทำกิจวัตรเบาๆ ได้ใน 2-3 วัน มีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนน้อย เหมาะกับผู้ป่วยสูงอายุหรือผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวที่ไม่สามารถหยุดยาละลายลิ่มเลือดได้

กรณีที่แพทย์ต้องการตรวจวินิจฉัยชิ้นเนื้อต่อมลูกหมากในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงในการเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก อาจเลือกใช้เทคนิครักษาด้วยแสงเลเซอร์ทูเลี่ยม (Thulium Laser Vaporesection of the Prostate) ซึ่งให้ผลดีเทียบเคียงกับ PVP ต่างกันตรงที่เลเซอร์ทูเลี่ยม สามารถตัดชิ้นเนื้อต่อมลูกหมากที่อุดกั้นทางเดินปัสาวะให้เป็นชิ้นเล็กๆ เพื่อไปใช้ตรวจวินิจฉัยได้ หลังการผ่าตัดผู้ป่วยจะได้รับการใส่สายสวนปัสสาวะค้างไว้ 1 คืน และจะถอดสายสวนปัสสาวะในวันรุ่งขึ้น และให้ทดลองปัสสาวะเอง ซึ่งอาการปัสสาวะจะค่อยๆ ดีขึ้นตามลำดับ

 

ขอบคุณข้อมูล  นายแพทย์ดำรงพันธ์ วัฒนะโชติ