โรคริดสีดวงทวารหนัก เรื่องไม่หนักรักษาได้

ริดสีดวงทวารหนัก (Hemorrhoid) เป็นอีกหนึ่งโรคในระบบทางเดินอาหารที่พบได้บ่อย แต่เนื่องจากทวารหนักอยู่ในตำแห่งซ่อนเร้น ผู้ป่วยจึงปล่อยทิ้งไว้จนเป็นหนักหรือมีโรคแทรกซ้อนก่อนจึงจะตัดสินใจมาพบแพทย์

ทวารหนักเป็นส่วนติดต่อมาจากลำไส้ใหญ่ และมาเปิดออกนอกร่างกาย มีความยาวประมาณ 4 เซนติเมตร ถูกแบ่งครึ่งออกเป็น 2 ส่วน โดยเส้นรอบวงที่เรียกว่า แนวเส้นประสาท (Dentate Line) ส่วนที่อยู่สูงกว่าแนวเส้นประสาท เรียกว่า รูทวารหนัก (Anal Canal) จะไม่มีเส้นประสาทรับความเจ็บปวดมาเลี้ยง ที่ผนังของรูทวารหนักปกติจะมีก้อนเนื้อนูนออกมาเป็นระยะโดยรอบเรียกว่า เบาะรอง (Cushion) ซึ่งภายในจะมีกลุ่มเส้นเลือดและกล้ามเนื้อ โดยสาเหตุที่ทำให้เกิดโรคริดสีดวงทวารหนัก คาดว่าเกิดจากภาวะท้องผูก การเบ่งอุจจาระมากๆ ทำให้ความดันในช่องท้องสูงขึ้น และอุจจาระก้อนใหญ่จะดันให้เบาะรองเลื่อนลงมาเรื่อยๆ จนยื่นออกมานอกทวารหนัก เรียกว่า ริดสีดวงทวารหนักชนิดภายใน (Internal Hemorrhoid)

ส่วนของทวารหนักที่อยู่ใต้ต่อแนวเส้นประสาท จะมีเส้นประสาทรับความรู้สึกเจ็บปวดมาเลี้ยงเรียกว่า ปากทวารหนัก (Anal Margin) เมื่อเบาะรองจากบริเวณรูทวารหนักเลื่อนตัวลงเรื่อยๆ จนถึงปากทวารหนัก ก็จะดันกลุ่มเส้นเลือด และเบียดออกไปด้านข้างจนกลายเป็นก้อนนูนที่ปากทวารหนัก เรียกว่า ริดสีดวงทวารหนักชนิด ภายนอก (External Hemorrhoid)

อาการของริดสีดวงทวารหนัก

ถ่ายเป็นเลือดสีแดงสด หยดหรือเลือดพุ่งออกมาขณะเบ่งถ่ายอุจจาระ และหมดไปเมื่อหยุดเบ่ง เลือดจะไม่ปนอยู่ในเนื้ออุจจาระ บางรายเป็นมากหรือเป็นนานจนซีด อาจมีอาการหน้ามืด และเป็นลมจากภาวะโลหิตจาง

มีก้อนปลิ้นออกมาเวลาเบ่งถ่าย หรือก้อนออกมาคาที่ปากทวาร

ก้นแฉะและมีอาการคัน

ปวดที่ก้อนบริเวณปากทวารหนัก

แนวทางการรักษาริดสีดวงทวารหนักชนิดภายใน

ขึ้นอยู่กับระยะการเป็น ดังนี้

ระยะที่ 1 หัวริดสีดวงจะอยู่ภายในรูทวารหนัก มักมีปัญหาเลือดออก แนวทางการรักษา โดยการให้ยา ฉีดยาเข้าไปในตำแหน่งที่มีเลือดออก

ระยะที่ 2 หัวริดสีดวงที่อยู่ภายในจะโผล่ออกมาเมื่อถ่ายอุจจาระและหดกลับได้เอง แนวทางการรักษา ยิงยางรัดโดนของริดสีดวงที่โผล่ออกมา เมื่อหัวริดสีดวงขาดเลือดไปเลี้ยงก็จะฝ่อและหลุดออกไปได้เอง

ระยะที่ 3 หัวริดสีดวงจะย้อยออกมานอกรูทวารเวลาเบ่ง และต้องดันกลับจึงจะเข้า

ระยะที่ 4 หัวริดสีดวงโตมาก และย้อยออกมาอยู่นอกทวารหนักตลอดเวลา แนวทางการรักษา ทั้งสองระยะนี้ใช้วิธีการรักษาแบบเดียวกันคือ การผ่าตัดทั่วไป หรือผ่าตัดวิธีใหม่ ใช้เครื่องมือตัดเย็บ อัตโนมัติ (Procedure for Prolapse and Hemorrhoid : PPH)

แนวทางการรักษาริดสีดวงทวารหนักชนิดภายนอก

ริดสีดวงทวารภายนอก เป็นเส้นเลือดดำที่อยู่รอบริมปากทวารหนักที่พองออกเวลาเบ่งถ่ายอุจจาระ และจะยุบลงเมื่อหยุดเบ่ง จะมีปัญหาก็ต่อเมื่อเลือดที่คั่งอยู่ที่ปากทวารแข็งตัวขึ้น (thrombosis) ทำให้เป็นตุ่มแข็ง เจ็บที่ขอบทวารหลังถ่ายอุจจาระ เจ็บมากภายใน 3-4 วันแรก และถ้าปล่อยไว้อาจแตก มีเลือดซึมหรือมีก้อนเลือดหลุดออกมา หรือยุบลงจนเป็นปกติภายใน 2 สัปดาห์ บางรายจะยุบไปหมด ทำให้ผิวหนังที่ขอบทวารแข็งนูนออกเป็นติ่ง

ในกรณีที่ผู้ป่วยมีอาการปวดมาก อาจรักษาได้โดยการผ่าเอาก้อนเลือดที่คั่งออก ทำได้โดยใช้ยาชาฉีดเฉพาะที่ ผู้ป่วยกลับบ้านได้ ไม่ต้องพักค้างที่โรงพยาบาล

ริดสีดวงทวารที่พบในผู้ป่วยทั่วๆ ไป ส่วนใหญ่จะเป็นริดสีดวงทวารหนักชนิดเป็นทั้งภายนอกและภายในร่วมกัน การรักษาในปัจจุบัน ศัลยแพทย์และผู้ป่วยนิยมเลือกผ่าตัดวิธีใหม่ โดยใช้เครื่องมือตัดเย็บอัตโนมัติ (PPH) ซึ่งมีข้อดีหลายประการ เช่น เจ็บปวดหลังผ่าตัดน้อยกว่า ระยะเวลาในการผ่าตัดสั้นกว่า เป็นต้น

 

ขอบคุณข้อมูล : นายแพทย์ก่อเกียรติ ตระการวนิช