ดูแลสุขภาพเท้าผู้ป่วยโรคเบาหวานอย่างไร

โรคเบาหวานเป็นโรคที่ยังไม่มีวิธีการรักษาให้หายขาด ทำได้ดีที่สุดคือการควบคุมอาการของโรคด้วยการปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต ดูแลเรื่องอาหาร การออกกำลังกาย ระมัดระวังโรคแทรกซ้อน และใช้ยาตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด เรื่องการดูแลบาดแผลที่เท้าในผู้ป่วยโรคเบาหวานก็ถือเป็นอีกหนึ่งเรื่องสำคัญ เพราะแผลของผู้ป่ายจะหายช้ากว่าปกติ หากดูแลไม่ดีมีโอกาสที่จะต้องตัดเท้าหรือตัดขา แต่หากเรารู้วิธีดูแลสุขภาพเท้าอย่างถูกต้อง ก็จะช่วยป้องกันการติดเชื้อหรือสูญเสียอวัยวะได้ โดยขั้นตอนในการดูแลเท้าของผู้ป่วยโรคเบาหวานมีดังนี้

ล้างเท้าให้สะอาดด้วยสบู่อ่อนๆ หลังอาบน้ำเช้า-เย็น เช็ดเท้าให้แหง้ด้วยผ้าที่สะอาดและนุ่ม โดยเฉพาะตามซอกนิ้วเท้า การล้างทำความสะอาดทุกวันจะช่วยป้องกันความอับชื้นซึ่งอาจเป็นแหล่งสะสมของเชื้อแบคทีเรียและเชื้อรา

ตรวจสอบเท้าด้วยตนเองทุกวันเพื่อค้นหาความผิดปกติ เช่น ตุ่มพุพอง ผิวคล้ำหรือซีดผิดปกติ ส่วนบริเวณนิ้วเท้า ซอกนิ้วเท้า ที่ยากต่อการดูอาจใช้กระจกช่วย เมื่อพบความผิดปกติควรรีบพบแพทย์ อย่าตัดตาปลาหรือหนังหนาๆ ด้วยตนเอง

ควรสวมถุงเท้าหรือถุงน่องทุกครั้งเมื่อสวมรองเท้า หลีกเลี่ยงการสวมถุงเท้าหรือถุงน่องที่รัดแน่นจนเกินไป

สวมรองเท้าตลอดเวลาทั้งในบ้านและนอกบ้าน ห้ามเดินเท้าเปล่า รองเท้าต้องไม่หลวมหรือคับจนเกินไป และก่อนใส่ต้องสำรวจดูสิ่งแปลกปลอมด้านในเสมอเพื่อป้องกันการเกิดบาดแผล

หลีกเลี่ยงการแช่เท้า ไม่ว่าจะเป็นน้ำอุ่นหรือน้ำธรรมชาติเพื่อไม่ให้ผิวหนังเปื่อยยุ่ยง่าย และต้องระมัดระวังในรายที่มือและเท้าชา การแข่น้ำอุ่นหรือน้ำร้อนจัดเกินไปอาจทำให้เกิดการพุพองและติดเชื้อได้ง่าย

เมื่อเกิดบาดแผล ควรล้างทำความสะอาดแผลด้วยน้ำต้มสุกที่เย็นแล้ว หรือน้ำเกลือล้างแผล ตามด้วยเบตาดีน หลีกเลี่ยงการใช้แอลกอฮอล์ หรือทิงเจอร์ไอโอดีน ถ้าแผลไม่หายควรรีบปรึกษาแพทย์

ควรตัดเล็บหลังจากอาบน้ำเสร็จ เพื่อให้เล็บนิ่มและตัดง่ายขึ้น และตัดเล็บอย่างถูกวิธี คือ ตัดเล็บให้ตรงพอดีกับความยาวของนิ้ว ไม่ตัดสั้นเกินไป เพื่อป้องกันการเกิดเล็บขบ ตะไบไปในทางเดียวกันไม่ย้อนไปย้อนมา เพื่อป้องกันการเสียดสีกับผิวหนังรอบๆ เล็บ ลบคมของเล็บด้วยการใช้ตะไบฝนจากบนเล็บและหันปลายตะไบเข้าหาตัวเอง

ทาโลชั่นเพื่อให้ผิวชุ่มชื่นหลังอาบน้ำเช้า เย็น โดยหยดโลชั่นลงบนฝ่ามือแล้วลูบที่เท้า หลีกเลี่ยงการทาโลชั่นบริเวณซอกนิ้วเพื่อป้องกันการหมักหมม เหงื่อออกง่าย ควรเช็ดเท้าให้แห้งและทาแป้งเพื่อลดความอับชื้น

บริหารเท้าเป็นประจำทุกวัน เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนของเลือด เพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และป้องกันข้อต่อยึดติด ท่าที่สามารถใช้บริหารเท้าได้ เช่น เขย่งปลายเท้าขึ้นลง กระดกปลายเท้าขึ้นลง กระกดปลายเท้าขึ้นสูง เหยียดปลายเท้าลงต่ำ หมุนฝ่าเท้าเข้าด้านใจ เหยียดปลายเท้าลง  สลับกับหมุนฝ่าเท้าออกด้านนอก กระดกข้อเท้าขึ้นสูง หมุนข้อเท้าในลักษณะตามเข็มนาฬิกา สลับทวนเข็มนาฬิกา กางหุบนิ้วเท้า งอเหยียดนิ้วเท้า เป็นต้น