โรคตับกับการตั้งครรภ์

โรคตับที่เกิดระหว่างการตั้งครรภ์นั้นสามารถหลีกเลี่ยงได้ด้วยการฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบเอและบี ก่อนการตั้งครรภ์ และระวังพฤติกรรมเสี่ยงจากการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบอื่นๆ เช่น ไม่มีคู่นอนหลายคน ไม่ใช้เข็มฉีดยาร่วมกับผู้อื่น โรคตับเป็นอีกโรคทีอันตรายทำให้การตั้งครรภ์มีความเสี่ยงสูง แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ดังนี้

เกิดจากการตั้งครรภ์

น้ำดีคั่งในตับ (Intrahepatic Cholestasis of Pregnancy)

อาการที่พบ อาการดีซ่าน ตาขาวของผู้ป่าวยจะมีสีเหลือง ที่เรียกกันว่า ตาเหลือง ส่วนผิวหนัง ฝ่ามือ และฝ่าเท้ามีสีเหลืองเช่นกัน เรียกว่า ตัวเหลือง และยังมีอาการคันตามตัว

สาเหตุของโรค มีปัจจัยทางพันธุกรรมหรือฮอร์โมนจากการตั้งครรภ์ นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นๆ ร่วมด้วย ไม่ว่าจะเป็นครรภ์แฝด ตั้งครรภ์แรก ตั้งครรภ์ตอนอายุมาก ซึ่งถ้าใครอาการรุนแรงมากอาจทำให้ทารกเสียชีวิตได้

วิธีการรักษา พิจารณาตามอายุครรภ์และความรุนแรงของโรค หากใกล้ครบกำหนดพิจารณาให้คลอด หลังคลอดได้ 48 ชั่วโมง อาการดีซ่านและอาการคันจะดีขึ้น

ภาวะตับวายจากไขมันเข้าไปแทนที่เซลล์ตับ (Acute Fatty Liver of Pregnancy)

พบได้ 1 รายต่อการตั้งครรภ์ 7,000-20,000 ราย

อาการที่พบ ช่วงแรกอาการยังไม่ชัดเจน แต่จะมีอาการเหล่านี้ปรากฏขึ้น เช่น เมื่อยเนื้อเมื่อยตัว ไม่มีแรง เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน ปวดจุกแน่นบริเวณลิ้นปี่ ต่อมาตาและตัวจะเหลืองขึ้นอย่างรวดเร็ว จำนวนนี้ครึ่งหนึ่งมีอาการครรภ์เป็นพิษร่วมด้วย

สาเหตุของโรค เชื่อว่าส่วนหนึ่งเกิดจากพันธุกรรม โยพบว่าแม่ตั้งครรภ์ที่มีภาวะนี้บางส่วนขาดเอนไซม์ที่จะแปลงไขมันในตับให้เป็นสารที่ไม่ก่อพิษ แต่เมื่อแปลงไม่ได้เซลล์ของตับจึงถูกทำลายและถูกแทนที่ด้วยไขมัน

วิธีการรักษา ภาวะนี้การทำงานของตับจะผิดปกติ การแข็งตัวของเลือดผิดปกติ และอาจเกิดกลุ่มอาการ HELLP ร่วมด้วย ภาวะนี้ถือเป็นภาวะฉุกเฉิน อันตรายมาก ต้องรีบคลอดเพื่อช่วยชีวิตของแม่ไว้ก่อน เพราะหากปล่อยไว้อาจเสียชีวิตได้ทั้งแม่และทารกในครรภ์ และหลังจากนั้นต้องประคับประคองอาการตับวายของแม่ต่อ เพราะมีโอกาสที่แม่จะเสียชีวิตได้ถึงร้อยละ 2-9 และโอกาสที่ลูกเสียชีวิตในครรภ์หรือเมื่อคลอดร้อยละ 1-2

เกิดพร้อมกับการตั้งครรภ์

ตับอักเสบจากเชื้อไวรัส

อาการที่พบ มีไข้ต่ำๆ คลื่อนไส้อาเจียน อ่อนเพลีย ปวดกล้ามเนื้อ ปวดศีรษะ ต่อมามีอาการตาเหลือง ตัวเหลือง โดยอาการอื่นๆ มักจะดีขึ้นเมื่ออาการดีซ่านปรากฏ

สาเหตุของโรค เกิดจากเชื้อไวรัส 5 ชนิด ที่ทำให้ตับอักเสบ ได้แก่ เชื้อไวรัสเอ บี ซี เดลต้า และอี แต่ที่พบบ่อยคือ เอ บี และซี สำหรับเชื้อไวรัสตับอักเสบเอก่อให้เกิดตับอักเสบแบบเฉียบพลันเท่านั้น

วิธีการรักษา เป็นการรักษาแบบประคับประคองด้วยการให้น้ำเกลือ ดื่มน้ำหวาน และพักผ่อนมากๆ สำหรับโรคนี้อาจทำให้ทารกคลอดก่อนกำหนดหรือติดเชื้อไวรัสตับอักเสบได้ แต่ทั้งนี้ไม่มีข้อบ่งชี้ที่จะให้คลอดเพื่อรักษาโรคเหมือนโรคตับที่เกิดจากการตั้งครรภ์