หลังคลอดดูแลตัวเองอย่างไร

สภาพร่างกายการเปลี่ยนแปลงของคุณแม่แต่ละคนหลังคลอดแตกต่างกัน ซึ่งบางคนรู้สึกอ่อนล้าผิดหวัง หรือซึมเศร้า ในขณะที่บางคนอาจมีความสุข กระตือรือร้น และร่าเริง แต่ไม่ว่าจะรู้สึกแบบไหน สิ่งสำคัญคือการมีเวลาให้ร่างกายได้ฟื้นฟู ซึ่งการฟื้นฟูร่างกายหลังคลอดสำหรับการคลอดด้วยวิธีธรรมชาติ กับการผ่าคลอดนันแตกต่างกัน

การผ่าคลอด

หลังการผ่าคลอด ทีมแพทย์จาคุณแม่ไปยังห้องพักฟื้นที่ตรวจวัดสัญญาณชีพ ได้แก่อุณหภูมิร่างกาย อัตราการเต้นของชีพจร อัตราการหายใจ และความดันโลหิต ทุกๆ 15 นาที เป็นเวลา 1-2 ชั่วโมง หรืออาจมากกว่านั้นหากฤทธิ์ยาชายังไม่หมด ระหว่างนี้คุณแม่สามารถให้นมลูกได้ และยังไม่รู้สึกเจ็บแผลผ่าตัด เมื่อไหร่ที่ฤทธิ์ยาหมดแล้วคุณแม่อาจเจ็บมากจนห้นมลูกไม่ไหว แพทย์ก็จะให้ยาแก้ปวดเพื่อช่วยให้คุณแม่สามารถให้นมลูกได้ต่อไป โดยอาการเจ็บแผลผ่าตัดนี้จะมีต่อเนื่องไปอีกหลายวันเลยทีเดียว พร้อมกันนี้แพทย์จะแนะนำให้คุณแม่เดินในระยะเวลาสั้นๆ 2 ครั้งต่อวัน แม้การเดินอาจจะทำให้เจ็บแผล แต่การเดินจะช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวเร็วขึ้น เนื่องจากไม่มีของเหลวคั่งในปอด ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของโลหิต ทำให้ระบบย่อยและระบบขับถ่ายกลับมาทำงาน ลดอาการท้องอืด และป้องกันการเกิดลิ่มเลือด โดยในระยะแรกของการเดินควรมีคนคอยช่วยพยุงด้วยเพื่อป้องกันการล้ม

การคลอดธรรมชาติ

หลังจากคุณแม่คลอดลูกแล้ว มดลูกของคุณแม่ยังคงบีบตัวเพื่อขับรกที่อยู่ในมดลูกออกมา โดยคุณหมอจะคอยนวดท้องคุณแม่เพื่อช่วยกระตุ้นมดลูกอีกทางหนึ่ง ซึ่งส่วนมากจะใช้เวลาคลอดรกประมาณ 5-10 นาที หรืออาจนานถึง ครึ่งชั่วโมง ทั้งนี้ตลอดเวลาที่เบ่งคลอดรกนั้นคุณแม่จะไม่รู้สึกเจ็บ และภายหลังจากคลอดรกแล้วคุณหมอก็จะฉีดยาออกซิโทซิน กระตุ้นให้มดลูกยังคงบีบตัวเพื่อช่วยปิดหลอดเลือดบริเวณที่รกลอกตัวให้ไหลน้อยลง และช่วยให้มดลูกหดลงเท่ากับขนาดมดลูกก่อนตั้งครรภ์เร็วขึ้น จากนั้นจึงค่อยเย็บแผลฝีเย็บบริเวณระหว่างช่องคลอดและทวารหนัก โดยคุณแม่จะรู้สึกเจ็บแผลนี้ประมาณ 2-3 วัน หรือนานถึงสัปดาห์ นอกจากนี้อาจมีอาการท้องผูกหลังผ่าตัด ซึ่งหากวันที่ 3 แล้วยังถ่ายไม่ออกควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาทางรักษาต่อไป

น้ำคาวปลาคืออะไร

หลังจากคลอดแล้วจะมีน้ำคาวปลา ไหลออกมาจากช่องคลอด ซึ่งน้ำคาวปลานี้ประกอบไปด้วยเลือด แบคทีเรีย และเนื้อเยื่อที่ลอกออกมาจากโพรงมดลูก โดยในช่วง 2-3 วันแรกหลังคลอด น้ำคาวปลาจะมีสีแดงเพราะเลือดปนออกมาดูคล้ายประจำเดือน หลังจากนั้น 2-4 วันจึงค่อยกลายเป็นน้ำสีชมพูจางๆ พอ 10 วัน จึงเปลี่ยนเป็นน้ำสีเหลืองถึงขาว พอ 2-4 สัปดาห์ถัดมาจะค่อยๆ ไหลน้อยลง และหายไปเองภายใน 6-8 สัปดาห์

อาการหลังคลอดที่ควรรีบไปพบแพทย์

มีไข้ หลังคลอดแม่ท้องอาจจะตัวอุ่นๆ เพราะอุณหภูมิยังไม่คงที่ แต่ก็จะไม่ถึงกับมีไข้ หากคุณแม่มีไข้เมื่อไหร่ อาจเป็นสัญญาณของอาการติดเชื้อหลังคลอดได้

น้ำคาวปลาไม่หยุดไหลหรือเปลี่ยนสี ในความเป็นจริงน้ำคาวปลาจะค่อยๆ ไหลน้อยลงและสีจะใสขึ้น แต่หากน้ำคาวปลาไหลมากหรือมีสีคล้ำเข้มต้องรีบไปพบแพทย์ทันที

น้ำนมไม่ออก หน้าอกบวมแดง ตึงคัด หรือเจ็บเต้านมมาก