ไขมันดี-ไขมันเลว

พูดถึงไขมัน อันดับแรกอยากให้เข้าใจเรื่องของ ไขมันในเลือด กันก่อน ไขมันในเลือดแบ่งได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ คือ ไตรกลีเซอไรด์ และคอเลสเตอรอล ซึ่งแยกย่อยเป็น คอเลสเตอรอลตัวดี (HDL) และคอเลสเตอรอลตัวร้าย (LDL) ถ้าระดับไขมันในเลือดผิดปกติ คือมีระดับไขมันตัวร้ายสูง จะเพิ่มความเสี่ยงการเกิดโรคหัวใจและโรคหลอดเลือดสมอง นอกจากปัจจัยด้านอาหารแล้วยังมีปัจจัยอื่นที่ส่งผลต่อระดับไขมันในเลือดได้อีกด้วย ได้แก่ การออกกำลังกายจะช่วยเพิ่มระดับ HDL ในขณะที่การสูบบุหรี่จะทำให้ระดับ HDL ลดลง ส่วนการดื่มสุราจะส่งผลให้ไตรกลีเซอร์ไรด์เพิ่มสูงขึ้น

แนวทางการรักษาผู้ที่มีระดับไขมันในเลือดผิดปกติ แพทย์จะพิจารณาจากความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด (ที่มีความเสี่ยงสูงแพทย์อาจรักษาด้วยการใช้ยาร่วมกับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ส่วนผู้ที่มีความเสี่ยงต่ำ แพทย์มักจะเริ่มต้นด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมก่อน โดยใช้สูตร 3 อ. 2 ส. คือ

  • อ อาหาร รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ หลากหลาย ปริมาณเหมาะสม
  • อ.ออกกำลังกาย เป็นประจำ สม่ำเสมอ
  • อ อารมณ์และกำลังใจ ไม่เครียด มองโลกเชิงบวก
  • ส ไม่สูบบุหรี่
  • ส ไม่ดื่มสุรา

ไขมันในอาหาร

มีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับในไขมันเลือด เพราะส่งผลต่อระดับ HDL, LDL, และไตรกลีเซอร์ไรด์ ไขมันในอาหารที่ส่งผลต่อไขมันในเลือดแบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม คือ คอเลสเตอรอล และกรดไขมัน ซึ่งแบ่งย่อยเป็น กรดไขมันทรานส์ กรดไขมันอิ่มตัวและกรดไขมันไม่อิ่มตัว

กรดไขมันทรานส์

พบมากในอาหารที่ใช้น้ำมันทอดซ้ำและเบเกอรี่ เป็นไขมันตัวร้ายที่น่ากลัวมาก เพราะทำให้ LDL ในเลือดเพิ่มสูงขึ้น และยังส่งผลให้ HDL ลดลง จึงเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจขึ้นอีก 28% รวมทั้งเพิ่มความเสี่ยงการเสียชีวิตให้สูงขึ้นอีก 34%

กรดไขมันไม่อิ่มตัว นิดโอเมก้า 3

พบมากในปลาทะเลและปลาน้ำจืดบางชนิด เป็นไขมันตัวดี ที่ช่วยลดไตรกลีเซอร์ไรด์ และ LDL จึงช่วยลดความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด สมาคมแพทย์โรคหัวใจสหรัฐอเมริกาแนะนำให้รับประทานปลา 100 กรัม สัปดาห์ละ 2 ครั้ง

ตัวอย่างปลาทะเลที่มีโอเมก้า 3 เช่น ปลาจะละเม็ดขาว ปลาทู ปลาสำลี ปลากะพงขาว และปลาอินทรี

ตัวอย่างปลาน้ำจืดของไทยที่มีโอเมก้า 3 เช่น ปลาดุก ปลาสวาย ปลาช่อน และปลาสลิด

กรดไขมันอิ่มตัว อาหารที่เป็นแหล่งของกรดไขมันอิ่มตัว ได้แก่ ไขมันจากสัตว์ เป็นไขมันตัวร้าย ที่เพิ่มระดับ LDL ในเลือด เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด

คอเลสเตอรอล พบมากในไข่แดง เครื่องในสัตว์ และอาหารทะเล หากได้รับปริมาณมากเกินไปจะส่งผลต่อการเกิดโรคหัวใจ และโรคหลอดเลือดสมองได้