เรื่องควรรู้ก่อนใช้ยาเอ็นเสด (NSAIDs)

ยาแก้ปวดชนิดไม่ใช่สเตียรอยด์ (Nonsteroidal anti-inflammatory drugs, NSAIDs) มีอยู่หลายยี่ห้อในท้องตลาด รวมถึงยาชุดตามร้านขายยาทั่วไป ยากลุ่มนี้มีฤทธิ์ต้านการอักเสบ แก้ปวด และลดไข้ โดยจะไม่ยับยั้งการสร้างสารโพรสตาแกรมดิน (Prostaglandin) ซึ่งทำให้เกิดการเจ็บปวด การอักเสบ และอาการไข้

ยากลุ่มนี้มีประสิทธิภาพในการลดไข้และแก้ปวดได้ดีมาก เรียกได้ว่ากินไปไม่ถึงชั่วโมงก็หายปวดอย่างรวดเร็ว ไข้ลงดี อีกทั้งยังหาซื้อได้ง่าย และราคาไม่แพง จนคนทั่วไปซื้อยากินเองกันอย่างแพร่หลาย หลายบ้านมียาในกลุ่มนี้ติดไว้เป็นยาสามัญประจำบ้าน อย่างไรก็ตามยาชนิดนี้ก็ทำให้แพทย์ต้องกุมขมับกันมาแล้วนับไม่ถ้วน เพราะมันมีผลข้างเคียงที่รุนแรงจนอาจถึงแก่ชีวิตได้ เนื่องจากสารโพรสตาแกลนดินในร่างกายนอกจากจะมีบทบาทในการทำให้เกิดการเจ็บปวดและการอักเสบของร่างกายแล้ว ยังมีหน้าที่สำคัญคือช่วยป้องกันเยื่อบุกระเพาะอาหารไม่ให้ถูกกรดที่กระเพาะอาหารสร้างขึ้นมาทำร้าย ดังนั้นการที่ยากลุ่มนี้ไปยับยั้งการสร้างสารโพรสตาแกลนดิน จึงทำให้มีความเสี่ยงที่กรดจะกัดกระเพาะอาหาร ทำให้เกิดแผลในกระเพาะอาหาร เลือดออกในกระเพาะอาหาร และอาจถึงขั้นกระเพาะอาหารทะลุ จนอาจเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้

นอกจากผลข้างเคียงต่อกระเพาะอาหารแล้ว ยาในกลุ่มนี้ยังมีผลลดเลือดที่ไปเลี้ยงที่ไต ทำให้มีภาวะไตเสื่อม และในบางคน อาจทำให้เกิดภาวะไตอักเสบจนเกิดไตวายเฉียบพลันได้ ซึ่งเราไม่สามารถทำนายได้ว่าจะเกิดกับใคร และจะรุนแรงแค่ไหน บางคนอาจต้องได้รับการรักษาถึงขั้นต้องล้างไตไปตลอดชีวิต และที่สำคัญ ยากลุ่มนี้มีผลยับยั้งการทำงานของเกล็ดเลือด ทำให้มีภาวะเลือดออกง่าย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในผู้ป่วยที่สงสัยว่าเป็นไข้เลือดออก การกินยาในกลุ่มนี้เพื่อลดไข้อาจทำให้เกิดภาวะเลือดออกง่ายมากขึ้นกว่าผู้ป่วยปกติ หากโชคร้ายอาจมีภาวะตกเลือด เลือดออกรุนแรงจนถึงแก่ชีวิตได้เช่นกัน

ยาแก้ปวดชนิดไม่ใช่สเตียรอยด์ที่เรารู้จักและใช้กันจนเคยชินนั้นมีข้อดีมากมาย แต่ก็มีผลข้างเคียงที่ต้องพึงระวังอยู่มาก ผู้ที่มีโรคแผลในกระเพาะอาหาร มีภาวะเลือดออกง่าย หรือสงสัยว่าเป็นไข้เลือดออก มีโรคเรื้อรังโดยเฉพาะโรคไต และผู้สูงอายุ จึงไม่ควรซื้อยาในกลุ่มนี้มากินเอง และปรึกษาแพทย์ทุกครั้ง

 

ขอบคุณข้อมูล

พญ.อัญชิสา กิตติศาสตรา