ภาวะไทรอยด์เป็นพิษ

ต่อมไทรอยด์อยู่บริเวณด้านหน้าของลำคอใต้ลูกกระเดือก ทำหน้าที่สร้างและผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ซึ่งช่วยในการเผาผลาญพลังงาน การทำงานของเซลล์ต่างๆ ทั่วร่างกายรวมทั้งหัวใจ โดยอาศัยไอโอดีนจากอาหารเป็นวัตถุดิบ และถูกควบคุมการทำงานโดยฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองอีกทีหนึ่ง

ภาวะไทรอยด์เป็นพิษ คือภาวะที่ต่อมไทรอยด์สร้างฮอร์โมนออกมามากกว่าปกติ ทำให้ผู้ป่วยเกิดอาการหงุดหงิด ขี้ร้อน มือสั่น ใจสั่น คอโต น้ำหนักลดทั้งๆ ที่รับประทานอาหารได้ดี กล้ามเนื้ออ่อนแรง ตาโปน เหนื่อยง่าย นอนไม่หลับ ผมร่วง ประจำเดือนผิดปกติ

สาเหตุของการเกิดโรคไทรอยด์เป็นพิษ เกิดจากร่างกายสร้างแอนตีบอดี้ ไปกระตุ้นต่อมไทรอยด์ให้ผลิตฮอร์โมนออกมามากขึ้น ผู้ป่วยส่วนหนึ่งอาจมีต่อมไทรอยด์โตทั้งต่อม ซึ่งต้องแยกจากโรคคอพอกที่มีอาการคอโตอย่างเดียว แต่การทำงานของต่อมไทรอยด์ยังปกติ

สำหรับผู้ที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคไทรอยด์เป็นพิษ คือ ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นไทรอยด์เป็นพิษ และเพศหญิง อายุ 20-40 ปี จะมีโอกาสเป็นไทรอยด์เป็นพิษมากกว่าเพศชาย 4-8 เท่า

การรักษาไทรอยด์เป็นพิษ

การใช้ยาต้านฮอร์โมนไทรอยด์เป็นการรักษาหลักของภาวะไทรอยด์เป็นพิษ ยาที่ใช้มีฤทธิ์ต่อต้านการทำงานของฮอร์โมนรวมทั้งยับยังการสร้างฮอร์โมนขึ้นมาใหม่ อาการของผู้ป่วยมักจะดีขึ้นในเวลาไม่กี่วัน โดยผู้ป่วยต้องรับประทานยาให้ต่อเนื่องติดต่อกันอย่างน้อย 2 ปี เพื่อให้โรคเข้าสู่ภาวะสงบ ผู้ป่วยที่หยุดยาก่อนอาจมีโอกาสโรคกำเริบกลับมาเป็นซ้ำ

การรักษาด้วยสารรังสี ซึ่งเป็นสารไอโอดีนกัมมันตรังสีที่ได้รับการคำนวณขนาดไว้ให้พอดีกับแต่ละบุคคล สารรังสีที่ดื่มเข้าไปจะไปจับที่ต่อมไทรอยด์และทำลายเนื้อเยื่อต่อมไทรอยด์จนมีขนาดเล็กลงใกล้เคียงกับปกติ ข้อจำกัดของการรักษาด้วยวิธีนี้คือ สารรังสีออกฤทธิ์ช้า อาการของโรคอาจจะยังไม่หายขาดในทันที ต้องใข้เวลาหลังดื่มสารรังสีอย่างน้อย 6 เดือน และในระยะยาวอาจเกิดภาวะไทรอยด์ทำงานต่ำต้องรับประทานยาเสริมการทำงานของฮอร์โมนไทรอยด์ตลอดชีวิต แต่ข้อดีข้อดีของการรักษาด้วยวิธีนี้คือ ผู้ป่วยจะหายจากไทรอยด์เป็นพิษได้ง่ายกว่าและหายสนิทได้ โดยที่สารรังสีนี้จะไม่ไปรบกวนอวัยวะอื่นๆ ในร่างกาย

การผ่าตัดต่อมไทรอยด์ออกและให้เหลือเนื้อเยื่อไทรอยด์ใกล้เคียงกับคนปกติ วิธีนี้หลังผ่าตัดผู้ป่วยจะหายจากอาการไทรอยด์เป็นพิษทันที แต่มีข้อเสียคืออาจเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตัดเช่น เสียงแหบ มือชา ซึ่งพบได้ไม่บ่อยนัก ไม่ถึงร้อยละ 5 สำหรับวิธีนี้เลือกใช้ในผู้ป่วยบางราย เช่น ผู้ป่วยที่มีต่อมโตมาก หญิงตั้งครรภ์ที่มีอาการไทรอยด์เป็นพิษแล้วมีปัญหากับยาที่รักษา เช่นแพ้ยา หรือผู้ป่วยที่มีอาการทางตาอย่างรุนแรง

การรักษาภาวะไทรอยด์เป็นพิษขณะตั้งครรภ์

ผู้ป่วยไทรอยด์เป็นพิษสามารถตั้งครรภ์ได้ตามปกติ โดยมียาที่ปลอดภัยที่สามารถใช้ในช่วงตั้งครรภ์ แต่ผู้ป่วยต้องได้รับการเจาะเลือดเพื่อประเมินการทำงานของไทรอยด์ถี่ขึ้น ข้อแตกต่างจากการรักษาในคนปกติ คือไม่สามารถให้การรักษาด้วยการกลืนน้ำแร่รังสีได้ และยาที่ใช้ต้องให้น้อยที่สุดที่จะคุมอาการของโรคได้ เนื่องจากยาสามารถผ่านรกได้ ระหว่างให้นมบุตร สามารถรับประทานยาต้านฮอร์โมนได้พราะผ่านน้ำนมเพียงเล็กน้อย

 

ขอบคุณข้อมูล

แพทย์หญิงพรศิริ สิริธัญญานนท์

อายุรแพทย์โรคต่อมไร้ท่อและเมตาบอลิซึม